De Stamclub, een nieuwe community
Tekst: Riemke Born
Als Hilversumse huisarts ziet Marieke Buijs een ontwikkeling die haar zorgen baart: steeds meer mensen voelen zich eenzaam, missen zingeving en raken de aansluiting met de maatschappij kwijt. ‘Veel vragen die niet-medisch zijn, komen bij mij en mijn collega’s terecht,’ vertelt ze. ‘Niet vreemd, want kerken, verenigingen en bejaardenhuizen zijn grotendeels verdwenen en onze samenleving is individualistischer geworden. Ik merk dat als iemand de ruimte krijgt om zijn of haar verhaal te vertellen of ergens aan mee te doen, problemen kleiner worden. Mensen voelen zich sterker wanneer ze gezien en gehoord worden.’
Die overtuiging vormde de basis voor een nieuw initiatief die precies díe ruimte biedt. Samen met fysiotherapeut Rob Jongerius startte ze de Stamclub: een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, samen activiteiten kunnen opzetten en iets voor een ander kunnen betekenen. Een échte community. Op 1 oktober opende de Stamclub haar deuren op een prachtige locatie midden in het bos op Campus Zonnestraal.
"Problemen worden kleiner als mensen ruimte krijgen hun verhaal te vertellen, ergens aan mee te doen of hun talenten in te zetten voor anderen."
- Marieke Buys
Achter de voordeur
‘Veel mensen die vroeger gewoon meededen, verdwijnen figuurlijk achter de voordeur.’ Toch ziet community builder Anne Marie dat de fitte zestigplussers bereid zijn moeite te doen om naar de Stamclub te komen. ‘Je moet even fietsen, de bus pakken of met de auto komen. De natuur helpt. Als je hier eenmaal bent geweest, wil je terug! We richten ons juist op deze doelgroep, niet omdat zij hulp nodig hebben, maar omdat zij zoveel kennis en ervaring hebben die ze kunnen inzetten voor anderen. Inmiddels hebben zo’n vijftig mensen de weg hierheen gevonden. Velen van hen zijn inmiddels actief als vrijwilliger en hebben zelf activiteiten opgezet.’
Zingeving
Het concept van de Stamclub is eenvoudig: mensen mogen hun eigen verhaal delen, hun talenten inzetten en vooral zichzelf zijn. Vanuit die basis ontstaan nieuwe initiatieven: een muziekclub, kookclub, beweegclub en een nieuwsbrief zijn van start. ‘Zingeving staat centraal,’ zegt Anne Marie. ‘Net als in de inmiddels alom bekende blue zones: de plekken waar betekenisvolle sociale verbindingen bijdragen aan gezond en gelukkig ouder worden.’
Bevlogen initiatiefnemer Marieke Buijs en Anne Marie Krekels: ‘Twee keer in de maand bespreken we in groepsvorm een veelvoorkomende gezondsheidsvraag.’
Gezondheidsthema's collectief bespreken
Veelvoorkomende gezondheidsvragen wil Marieke voortaan buiten de spreekkamer, in de Stamclub, adresseren. Van haar patiënten is ongeveer 30% boven de zestig. ‘Zo’n kwart van de vragen hoort eigenlijk niet bij de huisarts. Het gaat dan om schuldsanering, eenzaamheid en leefstijlvragen. Daar hebben we al de hulp van Welzijn op Recept en het Leefstijlloket voor. We moeten als zorgprofessionals de regie terugpakken en verwachtingen managen. De drempel is gewoon te laag geworden. We zeiden destijds dat iedereen met elke vraag welkom is. Maar dat kan niet meer.’ Twee keer per maand wordt nu een gezondheidsthema behandeld, zoals slaapproblemen, gezonde voeding, verlies en rouw of het ‘behandelwensgesprek’. ‘Over deze onderwerpen vertel ik vaak hetzelfde verhaal in de spreekkamer. Door dat in groepsvorm aan te bieden, krijgen mensen dezelfde informatie, maar dan gezamenlijk, en kunnen ze met elkaar in gesprek gaan.’
Samenwerking
De Stamclub zoekt actief samenwerking met andere organisaties zoals buurtcentrum Bloemrijk, stichting MEE, de GGD, de GGZ, Tergooi, Versa Welzijn en de bestuurlijke tafel van Gezond Gooi. ‘We leren van elkaar en bestaan graag naast elkaar,’ zegt Marieke. ‘Alle organisaties, buurthuizen en inwoners zijn hier welkom. Met elkaar dragen we bij aan de beweging die we in de regio willen maken, van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag.’
Olievlek
De Stamclub draait dankzij subsidies en giften. Op woensdag en donderdag is de locatie open. Voor grotere lezingen en themabijeenkomsten wordt de aula gehuurd. ‘Het liefst zouden we zeven dagen per week open zijn,’ zegt Anne Marie, ‘maar dat is toekomstmuziek. We zijn een stichting, geen zorgorganisatie, en breiden dankzij onze vrijwilligers als een olievlek langzaam uit.’
Een deel van de financiering komt via het Mr Roelsefonds en huisartsenorganisatie RHOGO, onder meer voor het organiseren van de genoemde themabijeenkomsten, het opbouwen van de community, samen met Anne Marie, en het huren van ruimte. ‘We krijgen geen geld van zorgverzekeraars,’ benadrukt Marieke. ‘We zijn echt een start-up en Rob en ik doen dit vrijwillig in onze eigen vrije tijd.’
Positieve Gezondheid
'We zijn nog maar net gestart en het zou mooi zijn om te inventariseren wat de impact is van de Stamclub bij het versterken van de gezondheid van actieve deelnemers. Met het spinnenweb van Positieve Gezondheid zouden mensen zichzelf kunnen ‘raten’ op de zes levensgebieden. En na een jaar opnieuw,’ zegt Marieke. ‘Ik ben heel benieuwd naar de uitkomsten.’
‘De zorg terug naar de zorg’
Een levendige community waar mensen altijd terecht kunnen is het doel met de Stamclub. Marieke: ‘Met een clubhuis dat uiteindelijk zo door de mensen zelf wordt gedragen dat wij als organisatoren van de Stamclub overbodig worden. Daarnaast is het de bedoeling dat zorg- en welzijnsprofessionals laagdrempelig naar de Stamclub kunnen verwijzen. En dan kunnen wij ons weer helemaal wijden aan medische vragen.’
De wijsheid van de stam
Marieke droomt ervan dat de ‘stamoudsten’ van de community, de ‘wijze’ zestigplussers, weer een rol krijgen bij levensvragen. Dat jongeren bij hen terecht kunnen, zoals vroeger gebruikelijk en nog steeds in veel culturen, en dat de verschillende generaties bij elkaar te rade gaan. ‘Onze collectieve kennis en levenservaring is er,’ zegt ze. ‘Een waardevolle bron waar iedereen uit kan putten. Die bron is te vinden bij de Stamclub.’
De Stamclub en Positieve Gezondheid
In het verhaal over de Stamclub komen meerdere dimensies van Positieve Gezondheid samen. Zingeving staat centraal in het delen van verhalen, het inzetten van talenten en het van betekenis zijn voor anderen. Door ontmoeting en gezamenlijke activiteiten krijgt sociaal-maatschappelijk meedoen concreet vorm en ontstaat een hechte community. Dat draagt bij aan mentaal welbevinden, doordat mensen zich gezien, gehoord en verbonden voelen. De Stamclub vergroot daarnaast de kwaliteit van leven door structuur, plezier en contact te bieden, en ondersteunt het dagelijks functioneren via collectieve gesprekken over gezondheidsthema’s. Zo laat dit initiatief zien hoe gezondheid versterkt wordt in samenhang, buiten de spreekkamer.