Hoe bewustwording groeit
Tekst: Wilco Kruijswijk | Foto: Sonja Bijlard
Wat betekent het als je net even anders gaat kijken naar gezondheid en als vertrekpunt het dagelijks leven neemt? In het verhaal van Mieke Kooij uit Wijdemeren komen drie ervaringen samen: een valpreventiecursus, omzien naar elkaar in de straat en een klein moment bij de huisarts. Los van elkaar ontstaan en samen laten ze zien hoe bewustwording groeit.
‘Je wilt elkaar niet in de steek laten’
De aanmelding voor de valpreventiecursus begint bijna toevallig: Kooij ziet een flyer in de seniorengids van Versa Welzijn en meldt zich aan. ‘De layout van de flyer sprak me aan. Ik kende de contactpersoon min of meer, was hier al een tijdje naar op zoek en dus heb ik meteen gebeld voor aanmelding.’ De cursus begon in januari: twee keer per week oefenen, gedurende twee maanden.
'Er is veel respect naar elkaar: alleen positief aanmoedigen.'
- Mieke Kooij
Al snel blijkt dat de cursus meer brengt dan alleen bewegen. ‘Het was een ontzettend leuke groep mensen. We hebben uiteindelijk zelfs een groepsapp gemaakt.’ De deelnemers kennen elkaar in het begin nog helemaal niet. Kooij pakt dit op haar eigen wijze aan: ‘ik kijk dan voor mijzelf even: met wie kan ik contact maken? Misschien iemand waarmee ik samen heen of terug kan reizen. Een beetje een bondje sluiten met iemand.’
De fysiotherapeut benadrukt het belang van aanwezigheid bij alle lessen. Deelnemers nemen dat serieus. ‘Uiteindelijk kwam iedereen ook een beetje voor elkaar’, zegt Kooij. ‘Wat je met een team ook hebt: je wilt het team niet teleurstellen. Zo voelt dat. Je wil elkaar niet in de steek laten.’
Onderlinge steun
Tijdens de oefeningen wordt de onderlinge steun ook zichtbaar. Er wordt gewerkt met parcours, hellingen en verschillende ondergronden. ‘Voor sommigen was dat best spannend. En er was daarom veel respect naar elkaar: niet praten of lachen tussendoor, alleen positief aanmoedigen: “Goed gedaan joh, fijn dat het lukt!”’
De cursus richt zich ook op bewust bewegen. Hoe zet je je voeten neer? Hoe neem je een stoepje? Waar let je op? Die aandacht werkt door. ‘Ik gebruik het nog dagelijks. Ik liep te langzaam, dat doe ik nu niet meer. Ik kijk nu op een andere manier vooruit en zet mijn voeten anders neer.’ Het effect zit in kleine handelingen. ‘Dan voel ik: kijk mij eens lopen hier. Dat durfde ik eerder niet.’ Voor anderen waren er ook inzichten in hoe je je huis inricht: bijvoorbeeld geen losse kleedjes in de kamer.
De groep blijft elkaar nu opzoeken. Er is een terugkomdag geweest en er worden plannen gemaakt om samen te blijven oefenen. ‘We hebben ook uitgesproken naar elkaar dat we elkaar gemist hebben. We willen gewoon verder en volhouden.’
De valpreventiegroep (foto: Elly)
‘Dat ontvouwt zich gewoon’
Dichter bij huis besluit Kooij om contact te zoeken in haar straat. ‘Ik ben zelf contact gaan zoeken met mensen die ik wel al groette, maar waar ik eigenlijk verder geen praatjes mee maakte.’ Ze kiest ervoor zich open te stellen. ‘Naar mensen die je normaal niet zou aanspreken in het normale leven. En dat is ontzettend leuk gebleken.’
Kleine gebaren volgen elkaar op. Zo zet een buurman haar kliko altijd terug en bracht haar eens weg met de auto. Toen haar auto langer de gebruikelijk op dezelfde plek stond, kwam hij even langs om te checken. ‘Hij zei: “Dit is niet jouw gewoonte, dus ik kom even kijken.” Ik heb hem daar echt voor bedankt.’ Een buurvrouw komt langs als dat nodig is. ‘Ik appte haar over ziekte van mijn dochter en dan komt ze gelijk even langs met zakjes nootjes en een warm woord.’ Zelf neemt Kooij ook initiatief. ‘Ik nodig mensen uit om te eten. Dat leek me een leuke aanleiding om één op één te praten. Iedere zes weken doe ik dat een keer. Dat werkt heel goed.’
Wat precies ontstaat, laat zich niet sturen. ‘Die dingen zijn zich nu aan het ontvouwen’, vertelt Kooij. In de straat wordt zichtbaar hoe mensen naar elkaar omkijken. ‘Er is iemand die een partner is kwijtgeraakt. Dan zie je dat iedereen daaromheen gaat staan. Ook in praktische zin door de hond eens uit te laten als het niet kan, dat soort dingen.’
Invloed op gezondheid
Volgens Kooij heeft dat direct invloed op gezondheid. ‘Het draagt in hoge mate bij. Het is fijn om te geven. Ik krijg energie van naar elkaar omzien.’ De beweging werkt door. ‘Je zet iets in beweging en dat zet mij ook weer in beweging.’
Ze denkt na over hoe dat verder kan groeien. ‘Ik zou heel graag een bankje aan de voorkant willen. Dan kunnen we lekker bankhangen in de straat.’ Het idee komt uit haar eigen omgeving. ‘Bij mijn kinderen zag ik zo’n bankje. Ik dacht: top, ik heb er een mooie plek voor.’
‘Wat is de eerste gedachte? De huisarts!’
De derde ervaring is klein en veelzeggend. Kooij had een kleine ingreep gehad en hield daar twee plekjes op haar rug aan over waar ze zelf moeilijk bij kon. Eerder had een vriendin haar al eens geholpen, maar die woont wat verder weg. De twijfel of alles goed ging, gaf onrust en Kooij voelde zich wat onthand. ‘Je kunt er zelf niet goed bij, dus je weet het niet zeker’, vertelt ze. ‘En dan komt al snel die gedachte op: even de huisarts vragen.’
Ze maakte een afspraak en de huisarts hielp haar vriendelijk en nam de tijd, maar gaf ook aan dat dit eigenlijk niet helemaal past bij waar de huisarts voor bedoeld is. Terugkijkend groeide bij Kooij een nieuw inzicht. ‘Achteraf dacht ik: dit is precies iets wat ik ook mijn buurvrouw had kunnen vragen.’
Het is zo’n ogenschijnlijk klein moment, maar het laat precies zien hoe perspectief kan verschuiven. Waar eerst de reflex richting zorg vanzelfsprekend is, ontstaat ruimte om ook het eigen netwerk te betrekken. In het contact dat in de straat is gegroeid, ligt ook een deel van het antwoord besloten.
Bewustwording in beweging
De drie ervaringen staan los van elkaar. Een cursus, contact in de straat en een moment bij de huisarts. Tegelijkertijd laten ze een ontwikkeling zien: bewustwording ontstaat niet in één keer, maar groeit via ervaring.
In de cursus gaat het om bewegen en vertrouwen. In de straat om contact en wederkerigheid. Bij de huisarts om het herkennen van andere mogelijkheden. Steeds ontvouwt zich iets in hoe Kooij kijkt en handelt.
Die verschuiving zit in kleine stappen. In oefenen, in aanspreken en in reflecteren. En in het besef dat gezondheid zich niet alleen afspeelt in de zorg, maar ook in hoe mensen leven, bewegen en met elkaar omgaan.
Positieve Gezondheid
In het verhaal van Mieke Kooij komen verschillende dimensies van Positieve Gezondheid samen. De valpreventiecursus draagt niet alleen bij aan Lichaamsfuncties door sterker en zekerder te bewegen, maar ook aan Mentaal welbevinden. Door samen te oefenen en elkaar aan te moedigen ontstaat vertrouwen en verbondenheid. Dat draagt ook bij aan Meedoen: deelnemers voelen zich onderdeel van een groep en blijven elkaar opzoeken.
Het contact in de straat laat zien hoe gezondheid ook groeit via omzien naar elkaar. Een buur die even checkt of het goed gaat, samen eten of praktische hulp bieden geeft betekenis en versterkt Zingeving en Kwaliteit van leven. Tegelijk helpt het bij Dagelijks functioneren: mensen ondersteunen elkaar in kleine en grote dingen. Het verhaal laat zien hoe bewustwording groeit in gewone dagelijkse ervaringen en hoe gezondheid veel breder is dan alleen zorg.